De biodiversiteit van een voormalige stortplaats


Stortplaats in Wolvega

Soms stuit je op verrassend mooie plekken, gewoon op een steenworp afstand van je huis. Dat gebeurde enkele jaren geleden in mijn woonplaats Wolvega. Op een klein industrieterrein, grenzend aan weilanden en aan het spoor, kwam ik een stortplaats tegen, met grote bulten zand en steenachtige puin.  Het ergens storten van bouwmateriaal afval is normaal gesproken een soort natuurdelict.  De bodem word eigenlijk vervuild met vreemd materiaal. Maar mijn gevoel bij dit plek was er niet negatief, in tegendeel.

Dit kunstmatige ‘berglandschap’ was op mijn eerst bezoek al begroeid met veel planten. Daarna kwam ik er regelmatig. Deze ‘rewilding places’ hebben voor mij een sterke aantrekkingskracht.

 

Natuurontwikkeling

Wat deze plek overtuigend laat zien, is dat natuurontwikkeling, het proces dat in natuurgebieden door het vaak duur grootschalig machinaal ingrijpen in gang wordt gezet, ook een spontane ontwikkeling kan zijn. De natuur grijpt zijn kansen overal waar de mens niet te veel ingrijpt. Zonder enige vorm van beheer is er hier een botanische rijkdom ontstaan die vele dieren en insecten aantrekt. Door het storten van materiaal heeft men onbewust de voorwaarden geschept voor een zeer gevarieerd mini-natuurgebied.

 

DSC04262                             DSC00858

 

 

 

 

 

 

 

 

Planten

Op de steenbergen groeit slangenkruid, teunisbloem, wilde peen, en stalkaars bijvoorbeeld.  De zandbulten bieden de ideale groeiplaatsen voor dwergviltkruid, biggenkruid en heermoes uiteraard. Het vlakke gedeelte tussen puin en sloot zijn het domein van akkerdistel, brandnetel en andere ruigte soorten. Hier heb je ook een geweldig voorbeeld van spontane bebossing met eik, Berk, iep, boswilg, schietwilg. En in het schrale veldje tussen puinbult en zandbult zijn vorige jaar  twee zeldzaam soorten ganzerik gevonden, de noorse ganzerik en de liggende ganzerik. Laatste genoemde is dit jaar niet waargenomen. Over het hoofd gezien, of gewoon successie van plantengemeenschappen? We zullen het volgend jaar nog op haar letten.

Een  inventarisatie van het hele gebied, in gezelschap van natuurdeskundige Philip Zeinstra eind augustus 2015, leverde deze lijst op:

Soorten van stortplaats Wolvega 2015-2016

 

1 Gewone esdoorn Acer pseudoplatanus
2 Duizendblad Achillea millefolium
3 Fioringras Agrostis stolonifera
4 Gewoon struisgras Agrostis capillaris
5 Zilverhaver Aira caryophyllea
6 Vroege haver Aira praecox
7 Zwarte els Alnus glutinosa
8 Amerikaanse krenteboompje Amelanchier lamarckii
9 Gewone engelwortel Angelica sylvestris
10 Reukgras Anthoxatum odoratum
11 Gewone klit Arctium minus
12 Bijvoet Artemisia vulgaris
13 Madeliefje Bellis perennis
14 Ruwe berk Betula pendula
15 Zachte berk Betula pubescens
16 Zwart tandzaad Bidens frondosa
17 Raapzaad Brassica rapa
18 Vlinderstruik Buddleia davidii
19 Hennegras Calamagrostis canescens
20 Kleine veldkers Cardamine hirsuta
21 Moeraszegge Carex acutiformis
22 Ruige zegge Carex hirta
23 Gewonehoornbloem Cerastium fontanum subsp. Vulgare
24 Wilgenroosje Chamerion angustifolium
25 Stinkende gouwe Chelidonium majus
26 Meelganzevoet Chenopodium album
27 Speerdistel Cirsium vulgare
28 Haagwinde Convolvulus sepium
29 Eenstijlige meeidoorn Crataegus monogyna
30 Klein streepzaad Crepis capillaris
31 Kropaar Dachtylis glomerata
32 Peen Daucus carota
33 Vingerhoedskruid Digitalis purpurea
34 Grote kaardebol Dipsacus fullosum
35 Brede stekelvaren Dryopteris dilatata
36 Europese hanenpoot Echinochloa crus-galli
37 Slangenkruid Echium vulgare
38 Harig wilgenroosje Epilobium hirsutum
39 Beklierde basterdwederik Epilobium ciliatum
40 Bergbasterdwederik Epilobium montanum
41 Viltige basterdwederik Epilobium parviflorum
42 Heermoes Equisetum arvensis
43 Canadese fijnstraal Erigeron canadensis
44 Reigersbek Erodium cicutarium
45 Rood zwenkgras Festuca rubra
46 Dwergviltkruid Filago minima
47 Es Fraxinus excelsior
48 Gewone hennepnetel Galeopsis tetrahit
49 Kleefkruid Galium aparine
50 Moeraswalstro Galium palustre
51 Zachte ooievaarsbek Geranium molle
52 Kleine ooievaarsbek Geranium pusillum
53 Kleine ooievaarsbeck Geranium pusilum
54 Robertskruid Geranium robertianum
55 Geel nagelkruid Geum urbanum
56 Hondsraf Glechoma hederacea
57 Bleekgele droogbloem Gnaphalium luteo-album
58 Gewone berenklauw Heracleum spondilium
59 Stijf havikskruid Hieracium laevigatum
60 Gestreepte witbol Holcus lanatus
61 Sint-janskruid Hypericum perforatum
62 Gewoon biggekruid Hypochaeris radicata
63 Gele lis Iris pseudoacorus
64 Duinkruiskruid Jacobaea vulgaris subsp. dunensis
65 Jakobskruiskruid Jacobaea vulgaris subsp. vulgaris
66 Greppelrus Juncus bufonius
67 Pitrus Juncus effusus
68 Zomprus Juncus articulatus
69 Zeegroene rus Juncus inflexus
70 Kompassla Lactuca serriola
71 Witte dovenetel Lamium album
72 Akkerkool Lapsana communis
73 Vertakte leeuwentand Leontodon autumnalis
74 Kleine leeuwentand Leontodon saxatilis
75 Moerasrolklaver Lotus pedunculatus
76 Gewone veldbies Luzula campestris
77 Grote wederik Lysimachia vulgaris
78 Schijfkamille Matricaria discoidea
79 Hopklaver Medicago lupulina
80 Goudgele honingklaver Melilotus altissimus
81 Akkervergeet-mij-nietje Myosotis arvensis
82 Ruw vergeet-mij-nietje Myosotis ramosissima
83 Grote teunisbloem Oenothera glazioviana
85 Duinteunisbloem Oenothera oakesiana
86 Grote klaproos Papaver rhoeas
87 Beklierde duizendknoop Persicaria laphatifolia
88 Veenwortel Persicaria paludosa
89 Rietgras Phalaris arundinacea
90 Timoteegras Phleum pratense
91 Riet Phragmites australis
92 Smalle weegbree Plantago lanceolata
93 Grote weegbree Plantago major
94 Straatgras Poa annua
95 Gewoon varkensgras Polygonum aviculare
96 Canadapopulier Populus x canadensis
97 Zwarte balsempopulier Populus trichocarpa
98 Kruipganzerik Potentilla anglica
99 Noorse ganzerik Potentilla norvegica
100 Gewone brunel Prunella vulgaris
101 Zoete kers Prunus avium
102 Vogelkers Prunus padus
103 Zomereik Quercus petraea
102 Scherpe boterbloem Ranunculus acris
103 Kruipende boterbloem Ranunculus repens
104 Gele waterkers Rorippa amphibia
105 Moeraskers Rorippa palustris
106 Gewone braam Rubus fruticosus
107 Framboos Rubus idaeus
108 Ridderzuring Rumex obtusifolium
109 Liggend vetmuur Sagina procumbens
110 Schietwilg Salix alba
111 Geoorde wilg Salix aurita
112 Boswilg Salix caprea
113 Grauwe wilg Salix cinerea
114 Gewone vlier Sambucus nigra
115 Klein kruiskruid Senecio vulgaris
116 Bezemkruiskruid Senecio inaequidens
117 Dagkoekoeskbloem Silene dioica
118 Hazenpootje Silene vulgaris
119 Gewone raket Sisymbrium officinale
120 Zwarte nachtschade Solanum nigrum
121 Late guldenroede Solidago gigantea
122 Gekroesde melkdistel Sonchus crispus
123 Gewone melkdistel Sonchus oleraceus
124 Akkermelkdistel Sonchus arvensis
125 Sorbaria Sorbaria sorbifolia
126 Wilde lijsterbes Sorbus aucuparia
127 Moerasandoorn Stachys palustris
128 Grasmuur Stellaria graminea
129 Vogelmuur Stellaria media
130 Boerenwormkruid Tanacetum vulgaris
131 Paardenbloem Taraxacum officinalis
132 Kline klaver Trifolium dubium
133 Basterdklaver Trifolium hybridum
134 Rode klaver Trifolium pratense
135 Witte klaver Trifolium repens
136 Reukeloze kamille Tripleurospermum maritimum
137 Klein hoefblad Tussilago farfara
138 Grote brandnetel Urtica dioica
139 Echte valeriaan Valeriana officinalis
140 Stalkaars Verbascum densiflorum
141 Gewone ereprijs Veronica chamaedris
142 Vogelwikke Vicia cracca
143 Voederwikke Vicia sativa
144 Heggenwikke Vicia sepium
145 Akkerviooltje Viola arvensis
146 Driekleurig viooltje Viola tricolor

147 Rode schijnspurrie Spergularia rubra

 

 

DSC04307

Grote kaardenbol, (Dipsacus fullonum)

DSC04543

Driekleurige viooltje (Viola tricolor)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dieren

Een dergelijke omgeving met veel schuilplaatsen en relatief rustig, trekt natuurlijk veel dieren en insecten. Konijnen bijvoorbeeld, en muizen en hun rovers. Eén van deze rovers verraste mij tijdens een bezoek. Speurend naar een fladderende argusvlinder, trekt iets naast mij mijn aandacht. Het is zwart en komt uit de stenen. Ik denk meteen aan een kever, maar hij wordt steeds groter, ik ben stomverbaasd! Het blijkt de kop van een slang te zijn. Ik richt mijn camera op hem, maar de slang is razend snel, voordat ik een mooie foto kan maken verdwijnt hij weer onder een groot betonblok. Geduldig blijf ik daar wachten, hopend dat hij zich weer laat zien. Maar het gebeurt niets. in de tussentijd maak ik een paar foto’s van de argusvlinder. Maar ik moet de slang hebben! Dan til ik het betonblok omhoog en daar zit hij, opgerold. Hij is waarschijnlijk net zo stomverbaasd als ik;  hij blijft even stil, net lang genoeg voor enkele foto’s en zoekt dan gauw een hol tussen de stenen. Een groep boerenzwaluwen vliegt kwetterend boven ons.

 

Dagvlinders:

  1. Argusvlinder               Lasiommata megera
  2. Atalanta                      Vanessa atalanta
  3. Zwartsprietdikkopje  Thymelicus lineola
  4. Kleine vos                   Aglais urticae
  5. Dagpauwoog              Aglais io)
  6. Citroenvlinder            Gonepteryx rhamni
  7. Kleine vuurvlinder      Lycaena phlaeas
  8. Klein koolwitje           Pieris rapaea
  9. Icarusblautje               Polyommatus icarus
  10. Oranje zandoogje       Pyronia tithonus
  11. Sint-jansvlinder         Zygaena filipendulae
  12. Sint-jacobsvlinder     Tyria jacobaeae
  13. Gehakkelde aurelia    Polygonia c-album

Nachtvlinders:

  1. Gestreepte goudspanner (Camptogramma bilineata)

DSC04313

Ringslang. (Natrix natrix)

DSC04310

Argusvlinder. (Lasiommata megera).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DSC04335

Paardenbijter (Aeshna mixta)

DSC04347

Atalanta (Vanessa atalanta)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Libellen:

  1. Steenrode heidelibellen Sympetrum vulgatum
  2. Paardenbijter                  Aeschna mista
  3. Azuurwaterjuffer            Coenagrium puella
  4. Lantaartje                        Ischnura elagans
  5. Gewone oeverlibel          Othetrum cancellatum
  6. Houtpantserjuffer           Lestes viridis
  7. Gewone pantserjuffer     Lestes sponsa

Bijen

  1. Honigbij                                         Apis mellifera
  2. Akkerhommel                               Bombus pascuorum
  3. Boomhommel                               Bombus hypnorum
  4. Steenhommel                                Bombus lapidarius
  5. Gewone slobkousbij                    Macropis europaea
  6. Pluimvoetbij                                 Dasypoda hirtipes
  7. Veldhommel                                 Bombus lucorum
  8. Weidehommel                              Bombus pratorum
  9. Gewone koekoekshommel         Bombus campestris
  10. Gewone sachembij                      Anthophora plumipes

Zweefvliegen

  1. Hommelbijvlieg                   Eristalis intricaria
  2. Gewone pendelvlieg          Helophilus pendulus

    DSC00148

    Kegelbijvlieg, Eristalix pertinax. Een algemene zweefvlieg op de stortplaats.

  3. Snorzweefvlieg                  Episyrphus balteatus
  4. Grote langlijf                      Sphaerophoria scripta
  5. Kleine bijvlieg                     Eristalis arbustorum
  6. Bosbijvlieg                          Eristalis horticola
  7. Kegelbijvlieg                       Eristalis pertinax
  8. Kunstbijvlieg                      Eristalis abusiva
  9. Moeraspendelvlieg            Helophilus hybridus
  10. Citroenpendelvlieg            Helophilus trivittatus
  11. Onvoorspeelbaarbijvlieg   Eristalis similis
  12. Weidevlekoog                      Eristalinus sepulclaris
  13. Blinde bij                              Eristalis tenax
  14. Menuetzweefvlieg                Syritta pipiens
  15. Bessenbandzweefvlieg        Syrpus ribesi

Steenrode heidelibellen en paardenbijters jagen op hun prooien, de elegante azuurwaterjuffer en lantaarntje laten zich ook zien, en het geluid van de cicaden doe mij denken aan een zomerse bergweide in Italië.

Zoogdieren

  1. Konijn                             Oryctogalus cuniculus
  2. Egel                                 Erinaceus europaeus
  3. Gewone bospitsmuis   Sorex araneus

 

Vogels

Dit kleine enclave omringd door industriegebieden en intensieve landbouw biedt rust en leef mogelijkheid aan vogels.

Hier een voorlopige lijst van de tot nu waargenomen vogels: Boerenzwaluw, tjiftjaf, tuinfluiter, zwartkop, ringmus, merel, roodborst, grasmus.

 

Paddenstoelen

Normaal gesproken zijn deze ruderale plekken niet erg rijk aan soorten paddenstoelen. Maar dit blijkt een verkeerde inschatting. In augustus en september heb ik meerdere malen het gebied geïnventariseerd  op zoek naar zwammen.  Met deze lijst als resultaat:

Paddenstoelen van stortplaats Wolvega

DSC00211

Bruine bekerzwam, Peziza badia, op een flank van een zandbult, foto genomen op 18-08-2016

  1.  Gerimpelde mosoortje Arrhenia retiruga
  2.  Bostrechterzwam Clytocibe candicans
  3.  Bruine satijzwam Entoloma sericeum
  4.  Donzige melkzwam Lactarius pubescens
  5.  Gekroesde fopzwam Laccaria tortilis
  6.  Gewone berkenboleet Leccinium scabrum
  7.  Gewone fopzwam Laccaria laccata
  8.  Gewone franjezwam Thelephora terrestris
  9. Gewoon Krulzoom Paxillus involutus
  10.  Gewoon vuurzwammetje Hygrocybe miniata
  11.  Grijbruin grasmycena Mycena aetites
  12.  Kokosmelkzwam Lactarius glyciosmus
  13.  Okergele stropharia Stropharia coronilla
  14.  Oranjegeel trechtertje Rickenella fibula
  15.  Parelstuifzwam Lycoperdum perlatum
  16.  Plooirokje Coprinus plicatilis
  17.  Slanke anijstrechterzwam Clytocibe fragrans
  18.  Stinkparasolzwam Lepiota cristata
  19.  Tweekleurige vaalhoed Hebeloma mesophaeum
  20.  Valse kopergroenzwam Psylocibe caerulea
  21.  Weidekringzwam Marasmius oreades
  22.  Zandkaalkopje Psilocybe montana
  23.  Zandpadvezelkop Inocybe lacera
  24.  Zwartwitte veldridderzwam Melanoleuca polioleuca
  25.  Zwavelkop Hypholoma fascicularis
  26.  Bruine bekerzwam Peziza badia
  27. Grote kale inktzwam Coprinus atramentarius

 

 

DSC04639

Gerimpelde mosoortje, (Arrhenia retiruga)

DSC05377

Okergele korrelhoed (Cystoderma amianthinum)

 

 

 

 

 

 

 

 

DSC04464

Gewoon vuurzwammetje, (Higrocybe miniata)

DSC04527

Gewone franjezwam, (Telephora terrestris)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mossen en korstmossen

Met name de zandbult is rijk aan mossen en korstmossen, sommigen heel fraai.

Mossen:

  • Echt zandhaarmos   (Polytricum juniperium)
  • Ruig Haarmos          (Polytrichum piliferum)
  • Gewoon haakmos    (Rhytidiadelphus squarrosus
  • Gewoon puntmos    (Calliergonella cuspidata)
  • Gewone dikkop        (Brachitecium rutabulum)
  • Vioolsterretje           (Syntrichia montana)
  • Gewoon krulmos     (Funaria hygrometrica)

 

 

DSC06329

Ruig haarmos, Polytrichum piliferum

DSC07440

Gewoon krulmos, (Funaria hygrometrica)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Korstmossen

  • Betoncitroenkorst             Caloplaca flavoriscens
  • Kopjesbekermos               Cladonia fimbriata
  • Soredium leermos            Peltigera didactyla
  • Rond dambordje               Aspicilia contorta
  • Gewone stippelkorst        Verrucaria nigrescens
  • Steenstrontjesmos            Buellia aethalea
  • Kronkelheidestaartje       Cladonia subulata
  • Open rendiermos             Cladina portentosa
  • Ruw heidestaartje            Cladonia scabriuscula?

 

DSC04546

Kronkelheidestaartje, (Cladonia subulata)

DSC04480

Kopjes-bekermos (Cladonia fimbriata)

 

 

 

 

 

 

 

 

Caloplaca flavoriscens

Betoncitroenkorst (Caloplaca flavovirescens)

IMG_20160516_152118950

Korstmossen op een betonbrok

 

 

 

 

 

 

 

 

Mens

Een degelijk gebied met zo veel biodiversiteit zou beschermt moeten worden, dat is nu niet het geval. Verstoring door mensen komt gelukkig niet veel voor. Helaas laten de weinig bezoekers soms de typische sporen van de soort “Homo sapiens ssp. associalis” achter, in de vorm van blikjes, plastic flessen en bekers.

 

Tot slot

De boven getoonde soortenlijsten zijn maar voorlopig. Het is een gebied in ontwikkeling en door het regelmatig inventariseren kunnen we deze ontwikkeling volgen, kijken welke soorten erbij komen en welke verdwijnen. Wie weet wat voor verrassingen deze puinbult nog in petto heeft!

 

 

 

 

 

Geef een reactie