De verschillende vormen van Anemone nemorosa

Het is nu de tijd van de bosanemoon, dit leuke plantje groeit in bossen, bosranden en tuinen.

In mijn eigen tuin groeien ze ook. Het valt mij op dat twee vormen te zien zijn. De eerste die opkomt en bloeit is een grotere vorm, groen maar rood aangelopen aan de rand van de bladstengel. De andere vorm is kleiner, komt later op gang en heeft paarse stengels, paarse bladstengels en aan de onderkant van het blad paarse nervaturen. Behalve het kleurverschil zijn de bladeren van de kleinere vorm veel smaller, gemiddeld 1,5cm in het midden tegenover 2,5cm van de grotere vorm. Overigens is de opbouw van het handvormig samengestelde blad hetzelfde, maar de kleinere vorm is scherper gezaagd.

Links de kleinere, donkere vorm en rechts de lichtere grotere vorm
Hier weer links klein en donker, rechts groot en lichter

Het is wel normaal dat de groeiomstandigheden zoals substraat en expositie de standaard vorm van een plant kunnen beïnvloeden, maar in mijn eigen tuin groeien ze naast elkaar met dezelfde omstandigheden. Maar goed, dat is mijn eigen tuin, hoe zit het dan bij wilde populaties? Om dit te kunnen checken ben ik naar Paasloo gegaan waar de bosanemoon veelvuldig voorkomt in het Vijverpark, het Lange pad en in het Braambos. De aantallen bosanemonen zijn overweldigend, prachtig. Hier zijn er ook verschillende vormen te zien, de smalle donkere vorm, de grote lichtere, maar ook een kleine lichtere vorm. De kroonbladeren van de bloemen zijn wit maar soms ook met een vleugje roze. Eigenlijk was ik hier ook om eens in mijn leven de super zeldzame anemonenbekerzwam te kunnen zien, een soort paddenstoel die parasiteert op de bosanemoon. Deze heb ik helaas niet gevonden.

Vijverpark Paasloo, de grotere en kleinere vorm van bosanemoon naast elkaar

Nergens in de literatuur worden meerdere vormen van de bosanemoon gemeld. Wellicht zijn de verschillen te klein en niet constant genoeg om van een (onder) soort te kunnen spreken, of is er nog geen onderzoek naar gedaan. Bramen en paardenbloemen hebben officieel honderden (onder) soorten waarvan de verschillen soms nauwelijks te zien zijn. Binnen deze groepen worden nog steeds nieuwe soorten ontdekt. Onderzoek en aandacht door botanici is bepalend in het ontdekken en erkennen van nieuwe soorten. Verdient de bosanemoon wel die aandacht?

2 reacties op “De verschillende vormen van Anemone nemorosa”

  1. Het verschijnsel dat u beschrijft intrigeert mij ook al enige jaren. Het verschil lijkt groot genoeg om te denken aan verschillende taxa, tenminste op het niveau van ondersoorten, al kan ik me voorstellen dat dit bij al heel lang gecultiveerde soorten zoals de bosanemoon misschien niet zo gemakkelijk te besluiten valt. Net als u, heb ik echter geen aanknopingspunten gevonden of hier in de plantkunde aandacht aan besteed is, of er bijvoorbeeld chromosoomtellingen of DNA-onderzoek aan deze vormen is gedaan, en welke betekenis er dan aan gegeven wordt. Uw bericht is het eerste dat ik erover tegenkom. Ik ben benieuwd of u uw waarneming misschien al eens aan een plantkundige hebt voorgelegd of er misschien langs andere weg intussen meer over aan de weet bent gekomen. Anders is het misschien de moeite waard Naturalis er eens op te attenderen en naar te vragen.

    1. Bedankt voor uw reactie en sorry voor mij late antwoord.
      Ik heb hiervoor geen plantkundige benaderd, misschien is het een goed idee om dat te doen, maar ik twijfel of dit serieus wordt genomen.
      DNA onderzoek zal dit verschijnsel wel kunnen verhelderen, maar het is een dure optie en zolang geen andere literatuur verschijnt over de twee vormen van bosanemoon is het moeilijk om het te laten doen door een universiteit. Naturalis benaderd is ook een goede optie. Ik zal ervoer na denken en wellicht kunnen we het samen doen.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: